Z prośbą o rozważnie postulatu objęcia wszystkich wcześniaków szczepionką 13-walentną oraz szczepionką 20-walentną przeciw pneumokokom zwróciła się Rzeczniczka Praw Dziecka do Ministry Zdrowia.
Ochrona dzieci przedwcześnie urodzonych
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 21 czerwca wskazała, że zdaniem ekspertów jednym z koniecznych do wdrożenia postulatów na rzecz poprawy ochrony zdrowia dzieci przedwcześnie urodzonych jest zagwarantowanie im dostępu do bezpłatnych szczepień przeciwko pneumokokom szczepionką 13-walentną. Postulują oni dostęp dla wszystkich wcześniaków do szczepionki przeciwko pneumokokom o najszerszym spektrum ochrony.
Wcześniaki to grupa dzieci, która wymaga szczególnego wsparcia w rozwoju i zapobiegania chorobom zakaźnym. Dzieci urodzone przedwcześnie są bardziej narażone na infekcje, które zagrażają ich zdrowiu i życiu. W tej chwili jedynie wcześniaki urodzone przed 27. tygodniem ciąży otrzymują szczepionkę 13-walentną, pozostałe – 10-walentną. Tymczasem szczepionka o mniejszej liczbie serotypów nie zabezpiecza przed serotypem, który w Polsce występuje najczęściej i jest ogromnym zagrożeniem dla wszystkich dzieci urodzonym przedwcześnie.
Posiedzenie parlamentarnego zespołu
Podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Zdrowia Matki i Dziecka na temat profilaktyki infekcji wieku niemowlęcego, które odbyło się 4 czerwca 2025 r. przedstawiono dane Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego (KOROUN). Wskazują, że choć zapadalność na inwazyjne choroby pneumokokowe wśród dzieci do 5. roku życia wzrasta, nie oznacza to, że szczepienia nie są skuteczne. Wpływ na takie wyniki ma przede wszystkim poprawa nadzoru epidemiologicznego nad zachorowaniami (nie tyle zachorowalność jest wyższa, co ich wykrywalność) oraz właśnie specyfiki szczepionki, która jest skuteczna tylko wobec znajdujących się w niej serotypów.
Spadek zachorowań
Zauważa się istotny spadek zachorowań na wywołane przez pneumokoki zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, przy wzroście przypadków pneumokokowego zapalenia płuc. Dokumentuje się również istotny spadek zachorowań spowodowanych przez serotypy zawarte w stosowanej szczepionce. Od 2021 r. wzrasta natomiast liczba zakażeń inwazyjnych chorób pneumokokowych wywołanych przez bakterie o serotypie 19A, których nie zawiera stosowana w Polsce szczepionka 10-walentna.
Rekomendacje ekspertów
Zespół ds. szczepień przez Ministrze Zdrowia, Polskie Towarzystwo Pediatryczne wraz z Konsultantem Krajowym w dziedzinie pediatrii oraz Polskie Towarzystwo Wakcynologiczne w ostatnich latach publikowały rekomendacje w zakresie pilnego wdrożenia szczepień przeciw pneumokokom produktem zawierającym serotyp 19A. Szczepionka 13-walentna bezpłatnie dostępna jest dla dzieci urodzonych przedwcześnie. Jednak tylko dla tych, które urodziły się poniżej 26. tygodnia ciąży.
W aktualizacji rekomendacji wydanych przez Polskie Towarzystwo Pediatryczne wraz z Konsultantem Krajowym w dziedzinie pediatrii, dotyczących szczepień przeciwko pneumokokom wskazuje się, że obecnie – zgodnie z danymi epidemiologicznymi KOROUN z 2024 r. – najszersze pokrycie serotypowe zapewnia szczepionka PCV20 (tj. 20-walentna szczepionka skoniugowana przeciwko pneumokokom, przeznaczona dla osób dorosłych oraz dzieci, w celu zapobiegania chorobie inwazyjnej i zapaleniu płuc wywoływanym przez bakterie Streptococcus pneumoniae).
Profilaktyka zakażeń wywoływanych przez Streptococcus pneumoniae